GözlükGözlük Reçetesi Nasıl Okunur? SPH, CYL, AKS, ADD ve PD Ne Demek?
Gözlük reçetesindeki SPH, CYL, AKS, ADD ve PD değerleri ne anlama gelir? Eksi ve artı numara, astigmat, yakın ilavesi ve göz bebeği mesafesi örneklerle.
OptiFlow Rehber 24 Ekim 2026 2 dakikalık okuma
Göz doktorunun yazdığı gözlük reçetesi ilk bakışta bir sayı tablosuna benzer: iki satır (sağ ve sol göz), birkaç sütun ve önlerinde artı ya da eksi işaretleri. Oysa bu tablo, gözlük camının nasıl üretileceğini eksiksiz anlatır. Bu yazıda reçetedeki her kısaltmayı sırayla açıklıyoruz; ister gözlük alacak kişi olun ister tezgâhın arkasındaki optisyen.
Sağ göz, sol göz: OD ve OS
Reçetede iki satır bulunur. Türkiye'de çoğunlukla SAĞ ve SOL yazılır; yabancı kaynaklı reçetelerde aynı satırlar OD (oculus dexter, sağ göz) ve OS (oculus sinister, sol göz) olarak geçer. Bazı reçetelerde ayrıca UZAK ve YAKIN başlıkları vardır: uzak satırı araba kullanmak, televizyon izlemek gibi uzak bakışlar; yakın satırı ise okuma içindir.
SPH (sferik): gözün asıl numarası
SPH, halk arasında "göz numarası" denen değerdir ve diyoptri (D) birimiyle yazılır. Değerler 0,25'lik adımlarla ilerler.
- Eksi (−) değerler miyopi, yani uzağı bulanık görme anlamına gelir. Örnek: −2,00.
- Artı (+) değerler hipermetropi, yani yakını (çoğu zaman uzağı da) zorlanarak görme anlamına gelir. Örnek: +1,50.
- Sayı sıfırdan uzaklaştıkça numara büyür; −4,00, −1,00'dan daha güçlü bir camdır.
CYL (silindirik): astigmat
CYL, gözün ön yüzeyinin her yönde aynı kavisi taşımamasından doğan astigmatı gösterir. Astigmatta görüntü bir yönde daha bulanık ya da uzamış görünür. CYL değeri boşsa ya da "0" yazıyorsa astigmat yoktur. Türkiye'de reçeteler genellikle eksi silindirle yazılır, ör. −0,75.
AKS (AX): astigmatın yönü
AKS, silindirik gücün hangi açıda uygulanacağını derece olarak söyler ve 0 ile 180 arasında bir sayıdır. Yalnızca CYL varsa anlamlıdır. "SAĞ −2,00 −0,75 × 90" yazılışında 90, astigmat düzeltmesinin 90 derecelik eksende olacağını gösterir. AKS camın montajında birkaç derece kaydığında bile görme bozulabildiği için atölyede en dikkatli işlenen değerdir.
ADD: yakın ilavesi
ADD, kırk yaşından sonra başlayan ve yakını görmeyi zorlaştıran presbiyopi için uzak numaranın üzerine eklenen güçtür. Her zaman artıdır ve çoğunlukla +0,75 ile +3,50 arasında yazılır. Uzak numarası −1,00, ADD +2,00 olan biri için yakın numarası −1,00 + 2,00 = +1,00 olur. ADD bulunan reçeteyle tek odaklı okuma gözlüğü, bifokal ya da progresif (çok odaklı) cam hazırlanabilir.
PD: göz bebekleri arası mesafe
PD (pupiller distans), iki göz bebeğinin merkezi arasındaki mesafedir ve milimetreyle yazılır (yetişkinlerde çoğunlukla 56–72 mm). Camın optik merkezinin göz bebeğinin tam önüne gelmesi için gereklidir. Reçetede yazmıyorsa optisyen ölçer; progresif camlarda her göz için ayrı (monoküler) PD ve montaj yüksekliği de ölçülür.
Prizma ve diğer notlar
Bazı reçetelerde PRİZMA ve BAZ (iç, dış, üst, alt) değerleri bulunur; şaşılık ya da çift görme gibi durumlarda kullanılır. Doktorun "sürekli kullanım", "yalnız uzak için" gibi notları da camın türünü belirler.
Örnek bir reçeteyi birlikte okuyalım
| SPH | CYL | AKS | ADD | |
|---|---|---|---|---|
| SAĞ | −2,00 | −0,75 | 90 | +2,00 |
| SOL | −1,75 | −0,50 | 85 | +2,00 |
Bu kişi iki gözünde de hafif miyop, hafif astigmat ve yakın için +2,00 ilaveye ihtiyaç duyuyor. Uzak gözlüğü ya da tek camda hem uzak hem yakını gösteren progresif gözlük yapılabilir.
Gözlük reçetesi lens reçetesi yerine geçer mi?
Hayır. Kontakt lens gözün üzerinde durduğu için güç hesabı farklıdır; lens reçetesinde ayrıca eğrilik (BC) ve çap (DIA) gibi değerler bulunur. Ayrıntılar için kontakt lens rehberine bakabilirsiniz.
Gözlükçüyseniz: Masaüstü uygulaması OptiFlow Pro, Medula Optik ekranındaki reçeteyi tek tuşla siparişe aktarır; SGK payı teklife, sipariş atölye panosuna gider, "gözlüğünüz hazır" mesajı kendiliğinden hazırlanır. 30 gün ücretsiz deneyin, kart gerekmez.
Bu rehberi yazan OptiFlow, gözlükçüler için geliştirilmiş bir gözlükçü programı; reçete, sipariş, kasa ve SGK işini tek yerde toplar. 30 gün ücretsiz denenir.
Sık sorulanlar
Gözlük reçetesinde eksi ne demek?
Eksi (−) değer miyopiyi gösterir; uzağı bulanık görürsünüz. Sayı büyüdükçe (ör. −1,00'dan −3,00'a) numara artar.
CYL boşsa ne anlama gelir?
CYL boş ya da sıfırsa astigmat yoktur ve AKS değeri de yazılmaz.
AKS kaç olmalı?
AKS 0 ile 180 derece arasında herhangi bir değer olabilir; doğru ya da yanlış değeri yoktur, astigmatın yönünü gösterir.
ADD nedir, herkesin reçetesinde olur mu?
ADD yakın ilavesidir; genellikle 40 yaşından sonra yakını görmek zorlaştığında yazılır. Gençlerin reçetesinde çoğunlukla bulunmaz.
PD reçetede yazmıyorsa ne olur?
Sorun değil; optisyen göz bebekleri arası mesafeyi mağazada cetvel ya da pupillometreyle ölçer.